Τι περιέχει μια ετικέτα;

Η ετικέτα των τροφίμων περιέχει πληροφορίες για τα συστατικά και τα διατροφικά στοιχεία ενός προϊόντος και μας βοηθά να επιλέξουμε μεταξύ διαφορετικών τροφίμων. Δεδομένου ότι η Ελλάδα είναι μέρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι νόμοι σχετικά με τις ετικέτες τροφίμων είναι βασισμένοι στην κοινοτική νομοθεσία, που από το τέλος του 2014 αναφέρεται στον κανονισμό 1169/2011.

Συγκεκριμένα, σε μια ετικέτα αναγράφονται:

Πληροφορίες που απαιτούνται από το νόμο

Ονομασία πώλησης

Η ονομασία πώλησης ενός τροφίμου είναι η ονομασία που προβλέπεται από τις διατάξεις που ισχύουν στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα για το τρόφιμο αυτό. Ελλείψει εθνικών ή κοινοτικών διατάξεων η ονομασία πώλησης συνίσταται στην καθιερωμένη ονομασία που χρησιμοποιείται στο κράτος μέλος στο οποίο πραγματοποιείται η πώληση στον τελικό καταναλωτή ή στις μονάδες ομαδικής εστίασης. Επιπλέον, η ονομασία πώλησης μπορεί να περιλαμβάνει και μια περιγραφή του τροφίμου και εφόσον είναι αναγκαίο, μια περιγραφή της χρήσης του, διατυπωμένη με επαρκή ακρίβεια ώστε να μπορεί ο αγοραστής να αντιλαμβάνεται την πραγματική φύση του προϊόντος και να το διακρίνει από άλλα με τα οποία θα ήταν δυνατόν να το συγχέει.

Συστατικά

Τα συστατικά συμπεριλαμβανομένων και των πρόσθετων (των συστατικών δηλαδή που προστίθενται στο τρόφιμο για τεχνολογικούς σκοπούς) παρατίθενται κατά σειρά βάρους, σύμφωνα με τις ποσότητες που χρησιμοποιήθηκαν για να παρασκευαστεί το τρόφιμο, ξεκινώντας με το συστατικό που περιέχεται σε μεγαλύτερη ποσότητα και τελειώνοντας με αυτό που περιέχεται σε μικρότερη ποσότητα. Όσα συστατικά χαρακτηρίζουν το προϊόν και ή φαίνονται στις εικόνες της ετικέτας πρέπει να αναφέρονται τα ποσοστά τους στον κατάλογο των συστατικών. Επίσης, όλα τα συστατικά με αλλεργιογόνο δράση (σιτηρά με γλουτένη, ξηροί καρποί, γάλα, σόγια, οστρακοειδή και καρκινοειδή, ψάρια, διοξείδιο του θείου-άνω των 10mg/κιλό ή λίτρο, σέλινο, μουστάρδα, καθώς και τα παράγωγα όλων των προηγουμένων) πρέπει να αναφέρονται. Επιπλέον, η παρουσία γενετικά τροποποιημένων οργανισμών ή συστατικών στα τρόφιμα που παράγονται από γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς πρέπει να υποδεικνύονται στην ετικέτα. Αντίθετα, δε χρειάζεται να υπάρχει η αντίστοιχη επισήμανση σε τρόφιμα (δεν έχει διευκρινιστεί ακόμα πλήρως σε κοινοτικό επίπεδο) όπως το κρέας, γάλα και αυγά που προέρχονται από ζώα π.χ. σιτισμένα με γενετικά τροποποιημένη ζωοτροφή.

Παράδειγμα:

 

ΔΙΑΘΡΕΠΤΙΚΗ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ

(κατά μέσο όρο)

Ανά 100 g

Ανά μερίδα

(1 φέτα=18g)

Θερμίδες

94kcal/393kJ

17kcal/71kJ

Πρωτεΐνες

13g

2,3g

Υδατάνθρακες

(εκ των οποίων σάκχαρα)

6g

1g

1,1g

0,2g

Λιπαρά

(εκ των οποίων κορεσμένα)

2g

1g

0,4g

0,2g

Φυτικές Ίνες

0g

0g

Νάτριο

1g

0,18g

Αλάτι

25g

0,45g

 

ΓΑΛΟΠΟΥΛΑ ΚΑΠΝΙΣΤΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ: Κρέας Γαλοπούλας (70%), Καρυκεύματα, Νερό, Άμυλο Σίτου και Γεωμήλων, Αλάτι, Πρωτεΐνη Σόγιας, Γλυκόζη, Μαλτοδεξτρίνη, Δεξτρόζη, Σακχαρόζη, Γαλακτωματοποιητές= Διφωσφορικό Δινάτριο, Τριφωσφορικό πεντανάτριο, Σταθεροποιητές= Καραγεννάνη, Ξανθάνη, Κυτταρίνη Σκόνη, Ρυθμιστής Οξύτητας= Κιτρικό Νάτριο, Αντιοξειδωτικό= Ασκορβικό Νάτριο, Ισοασκορβικό Νάτριο, Γαλακτικό Νάτριο, Ενισχυτικό γεύσης= γλουταμινικό Νάτριο, Συντηρητικό Νιτρώδες Νάτριο, Προϊόν Θερμικής Επεξεργασίας, Καπνιστό Ελληνικής Παραγωγής. Από κρέας προέλευσης Τ.Χ. Διατηρείται στο ψυγείο στους 2-4°C.

Πληροφορίες για τις αλλεργιογόνες ουσίες
Περιέχει Άμυλο Σίτου, Σόγια. Μπορεί να περιέχει ίχνη από γάλα, σέλινο μουστάρδα, θειώδη άλατα και ξηρούς καρπούς.

Βάρος ή όγκος

Στην ετικέτα πρέπει να αναγράφεται τι καθαρό βάρος ή ο όγκος του τροφίμου (βάρος χωρίς τη συσκευασία).

Ο χρόνος ελάχιστης διατηρησιμότητας και οι συνθήκες αποθήκευσης

Πληροφορίες πρέπει να παρέχονται σχετικά με την χρονολογία μέχρι την οποία το τρόφιμο διατηρεί τις ιδιαίτερες ιδιότητές του σε ενδεδειγμένες συνθήκες συντήρησης. Έχει τη μορφή «Aνάλωση κατά προτίμηση πριν ...» ή «Aνάλωση κατά προτίμηση πριν από το τέλος...». Στα τρόφιμα που μπορούν να αλλοιωθούν εύκολα (π.χ. τα αλλαντικά, το γάλα, το τυρί κ.λπ.) η ένδειξη έχει τη μορφή «Ανάλωση μέχρι...». Και αντίστοιχα «Όταν ανοιχτεί η συσκευασία το προϊόν διατηρείται για 4 ημέρες στους 2-4°C».

Όνομα και διεύθυνση του παρασκευαστή

Ή του πωλητή και ο τόπος παραγωγής ή προέλευσης, μόνο εάν η σήμανση του προϊόντος είναι τέτοια που ο καταναλωτής μπορεί να παραπλανηθεί ως προς αυτόν.

Οδηγίες χρήσης

Στην περίπτωση που η παράλειψή τους δεν επιτρέπει τη σωστή χρήση του τροφίμου.

Αριθμός παρτίδας

Ως «παρτίδα» νοείται το σύνολο των μονάδων πώλησης ενός τροφίμου που παράγεται, που παρασκευάζεται ή συσκευάζεται σε συνθήκες ουσιαστικά πανομοιότυπες. Η ένδειξη αυτή είναι προαιρετική στην περίπτωση που στην ετικέτα αναγράφεται ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας η οποία επέχει το ρόλο αριθμού παρτίδας.

 

Πληροφορίες που δεν απαιτούνται από το νόμο

Πληροφορίες διατροφής: Ετικέτα Διαθρεπτικής Επισήμανσης

Οι εταιρείες τροφίμων δεν υποχρεούνται από το νόμο να παρέχουν πληροφορίες διατροφής, εκτός αν κάνουν έναν ισχυρισμό διατροφής π.χ. «light» στην ετικέτα ή και σε διαφήμιση του προϊόντος. Βέβαια πάρα πολλές εταιρείες παρέχουν αυτές τις πληροφορίες εθελοντικά. Όταν αναγράφονται πληροφορίες διατροφής, πρέπει να ακολουθηθούν συγκεκριμένοι κανόνες.

Οι πληροφορίες πρέπει να δίνονται ως τιμές ανά 100 γραμμάρια (g) ή ανά 100ml του τροφίμου. Επιπλέον, οι διατροφικές πληροφορίες μπορούν να αναγράφονται και ανά μερίδα, με την προϋπόθεση ότι θα αναφέρεται και ο αριθμός μερίδων που περιέχεται στη συσκευασία.

  • Η ενεργειακή αξία του τροφίμου σε θερμίδες (kcal) και σε kJ.
  • Η ποσότητα της πρωτεΐνης, των υδατανθράκων και του λίπους σε γραμμάρια (g)
  • Προαιρετικά, η ποσότητα των σακχάρων, του κορεσμένου λίπους, των φυτικών (εδώδιμων) ινών και του νατρίου.

Παράλληλα είναι δυνατό να προστεθούν και άλλες συμπληρωματικές πληροφορίες για την ποσότητα άλλων θρεπτικών ουσιών, όπως τα πολυακόρεστα και τα μονοακόρεστα λιπαρά οξέα, τη χοληστερόλη, τις βιταμίνες, τα ανόργανα άλατα (μέταλλα και ιχνοστοιχεία). Η ποσότητα των βιταμινών, των μετάλλων και των ιχνοστοιχείων στα τρόφιμα δίνονται ως ποσοστό της Συνιστώμενης Ημερησίας Παροχής (ΣΗΠ).

 

Τι σημαίνουν οι πληροφορίες διατροφής;

Ενέργεια

Το ποσό της ενέργειας (θερμίδες ή kcal ή KJ) που παρέχει το τρόφιμο.

Πρωτεΐνη

Η συνολική ποσότητα πρωτεΐνης που περιέχει το τρόφιμο. Η πρωτεΐνη είναι απαραίτητο θρεπτικό συστατικό, σημαντικό για την ανάπτυξη και την ανάπλαση των ιστών.

Υδατάνθρακες

Η συνολική ποσότητα υδατανθράκων που περιέχει το τρόφιμο. Συμπεριλαμβάνονται τα απλά σάκχαρα και το άμυλο. Οι υδατάνθρακες αποτελούν το ενεργειακό νόμισμα για τον οργανισμό και πρέπει να αποτελούν τη βάση της καθημερινής μας διατροφής. Αν έχετε σακχαρώδη διαβήτη πρέπει να δίνετε ιδιαίτερη έμφαση στην ποσότητα των υδατανθράκων που περιέχεται στα τρόφιμα που καταναλώνετε, με σκοπό την κατανομή τους στη διάρκεια της ημέρας για την καλύτερη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα.

Λιπαρά

Η συνολική ποσότητα λιπαρών που περιέχει το τρόφιμο. Το λίπος αποτελεί απαραίτητο θρεπτικό συστατικό για την καθημερινή μας διατροφή. Τα λιπαρά διαχωρίζονται σε πολυακόρεστα, μονοακόρεστα και κορεσμένα λιπαρά. Στόχος πρέπει να είναι η μείωση της προσλαμβανόμενης ποσότητας των κορεσμένων και trans λιπαρών, δεδομένου ότι συνδέονται με την αύξηση της χοληστερόλης που σε κάποιες περιπτώσεις ευθύνεται για διάφορα καρδιαγγειακά νοσήματα.

Φυτικές (εδώδιμες) ίνες

Απαραίτητες για την καλή λειτουργία του πεπτικού συστήματος. Περιέχονται κυρίως σε προϊόντα ολικής αλέσεως, δημητριακά, φρούτα και λαχανικά. Στόχος είναι η καθημερινή αύξηση της κατανάλωσης φυτικών ινών. Ιδιαίτερα σε διαβητικά άτομα η κατανάλωση τροφίμων πλούσιων σε φυτικές ίνες συμβάλλει στην καλύτερη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα, ενώ ταυτόχρονα μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των επιπέδων της χοληστερόλης.

Νάτριο

Αποτελεί βασικό συστατικό του γνωστού μας αλατιού. Προσδιορίζει την ποσότητα του αλατιού που περιέχει το τρόφιμο. Κάθε γραμμάριο αλατιού περιέχει κατά προσέγγιση 0,40 γραμμάρια νατρίου. Έτσι, για να εκτιμήσουμε την ποσότητα του αλατιού σε ένα τρόφιμο, μπορούμε να διπλασιάσουμε την περιεκτικότητα του σε νάτριο. Παρόλο που το νάτριο είναι απαραίτητο στοιχείο για τη διατροφή μας, η υψηλή κατανάλωση του συνδέεται με την υπέρταση.

Βιταμίνες, ανόργανα άλατα (μέταλλα και ιχνοστοιχεία)

Η περιεκτικότητα σε βιταμίνες και ανόργανα άλατα πρέπει να αναγράφεται όταν αυτή περιέχεται σε ποσότητες μεγαλύτερες από το 1/6 (15%) της Συνιστώμενης Ημερήσιας Παροχής (ΣΗΠ) ή αν στη συσκευασία υπάρχει ισχυρισμός διατροφής για μια βιταμίνη, π.χ. «πλούσιο σε βιταμίνη Ο». Η ΣΗΠ είναι η εκτίμηση της ποσότητας που επαρκεί για να καλυφθούν οι ανάγκες του μέσου ενήλικα. Σε ορισμένα τρόφιμα αναφέρεται η περιεκτικότητα σε βιταμίνη Α, η οποία είναι πολύ σημαντική για την όραση και σε βιταμίνη Ο, που είναι σημαντική για την καλή υγεία του δέρματος και την άμυνα του οργανισμού. Όσον αφορά στα ανόργανα άλατα, ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται στην περιεκτικότητα σε ασβέστιο, το οποίο είναι πολύ σημαντικό για τα οστά και στο σίδηρο, η επαρκής πρόσληψη του οποίου είναι σημαντική για την πρόληψη της αναιμίας. Στον πίνακα δίνεται η ΣΗΠ για τις βιταμίνες, τα μέταλλα και τα ιχνοστοιχεία.

Ισχυρισμοί Διατροφής: Τι σημαίνουν;

Σε πολλές ετικέτες συχνά βλέπουμε κάποιους ισχυρισμούς διατροφής. Ας δούμε πιο αναλυτικά σε τι αναφέρονται.

Ισχυρισμός

Διατροφής

Δηλαδή;

Παράδειγμα

Χωρίς (Free)

 

Περιέχει αμελητέες ποσότητες

Ελεύθερο γλουτένης (gluten free)

Περιέχει <20 mg/kg γλουτένη

Χαμηλό (Low)

 

Σχετίζεται με χαμηλή περιεκτικότητα σε

ένα θρεπτικό συστατικό (< 3%)

Χαμηλών λιπαρών (low fat)

Περιέχει 3g λιπαρών ανά 100g για

στερεές τροφές ή 1,5g λιπαρών ανά

100ml για υγρές τροφές

Μειωμένων

θερμίδων

(Light)

 

Αναφέρεται σε τρόφιμα με

μειωμένα λιπαρά ή ενέργεια (θερμίδες) ή

άλλη θρεπτική ουσία σε σύγκριση με

παρόμοια τρόφιμα

Light τρόφιμο

Η ενεργειακή αξία του τροφίμου

έχει μειωθεί κατά 30%

τουλάχιστον

Χωρίς πρόσθετα

σάκχαρα

 

Το τρόφιμο δεν περιέχει πρόσθετους μονοσακχαρίτες ή δισακχαρίτες ή άλλο

τρόφιμο που χρησιμοποιείται για τις

γλυκαντικές τους ιδιότητες. Όταν υπάρχουν

φυσικά σάκχαρα στο τρόφιμο, η επισήμανση θα πρέπει να φέρει επιπλέον την ένδειξη

«περιέχει φυσικά σάκχαρα»

Χωρίς προσθήκη ζάχαρης

Το τρόφιμο δεν περιέχει

πρόσθετα σάκχαρα